Gryzonie – Szczury


gryzonieSzczur wędrowny (Rattus norvegicus)
Wywodzi się z południowo-wschodniej Azji. Pierwsze doniesienia o pojawieniu się tego gatunku w Europie pochodzą z Anglii z 1732 roku. Jako gatunek synantropijny rozprzestrzenił się na całym świecie. W wielu miastach populacja tych gryzoni może przewyższać liczbę mieszkańców danego miasta!!! Najchętniej zamieszkuje piwnice, kanalizację, wysypiska śmieci, magazyny i składy. Chętnie przebywa w okolicy wody, dobrze pływa. Jest wszystkożerny, z dużym udziałem pokarmu zwierzęcego. Aktywny całą dobę, najbardziej w nocy.

Szczur śniady (Rattus rattus)
Pochodzi z tropikalnych lasów południowo-wschodniej Azji. Rozprzestrzeniony został po całym świecie przez człowieka za pomocą środków transportu. Do Europy przedostał się w XI-XII wieku i w średniowieczu był już pospolitym gryzoniem w środowisku człowieka.
W Polsce szczur śniady występuje licznie w portach morskich i na zachodzie kraju, wzdłuż biegu Odry. Zamieszkuje strychy, górne piętra budynków, spichrze, hale targowe, statki oraz piwnice, a nawet kanały w niektórych miastach. Ponieważ pochodzi z terenów zadrzewionych, doskonale wspina się po krzewach i drzewach. Jego stopy są bardzo chwytne. Skacze na wysokość prawie 1 m, ale gorzej pływa niż szczur wędrowny.

Szczury są zaliczane do szkodników, stanowiących duże zagrożenie dla zdrowia człowieka, ze względu na przenoszone pasożyty i zarazki. Jednocześnie też wyrządzają bardzo duże szkody materialne, mogą przegryzać tekturę, drewno, cienkie blachy, osłony z miękkich metali, rury ołowiane, wszelkiego rodzaju maty i worki.
Powodują w ten sposób duże straty. Mogą spowodować na przykład pękanie nadgryzionych worków podczas ładowania, krótkie spięcia w wyniku uszkodzenia przewodów elektrycznych, zawalanie się podgryzionych stropów w spichrzach, czy magazynach, a nawet całych budynków na skutek uszkodzenia fundamentów). Osiedlają się najchętniej w bliskim otoczeniu człowieka, w budynkach, szczególnie niższych jego częściach, w piwnicach, w rurach kanalizacyjnych, przy brzegach rzek.

Gryzonie – Myszy


Podobnie jak szczury, myszy potrafią wyrządzić  spore szkody materialne, jednak w mniejszym stopniu zagrażają naszemu zdrowiu.

Podobnie jak szczury też jest zwierzęciem wszystkożernym. Interesują je produkty pochodzenia roślinnego (jak ziarna zbóż, nasiona traw), jak i pochodzenia zwierzęcego (może odżywiać się bezkręgowcami).

Szkodniki – Mus musculus – Mysz Domowa
Pospolitym szkodnikiem z gatunku myszy, jaki można spotkać w naszym domach jest Mysz Domowa ( Mus musculus ). Występują w osiedlach ludzkich, ogrodach, polach uprawnych, niższych częściach budynków, piwnicach. W lecie przebywa zazwyczaj na zewnątrz budynku, na polach, w ogrodach. Zimą przenosi się do siedzib ludzkich.

Mysz polna (Apodemus agrarius)

Czasem do magazynów zbożowych może przejść na zimę mysz polna, która w okresie letnim zamieszkuje ogrody warzywne, sady, łąki, pola, brzegi lasów i zarośli. Mysz polna ma charakterystyczne ubarwienie, po którym łatwo ją odróżnić od myszy domowej. Grzbiet jej ciała i boki są szaro- lub żółtawo-rude z ciemną pręgą włosów przechodzącą wzdłuż całego grzbietu, spód ciała biały, wyraźnie odgraniczony od boków.

Żywi się różnorodnym pokarmem, dostępnym w danej porze roku. Wiosną zjada wschody traw i zbóż, latem żywi się owocami różnych roślin, a jesienią i zimą ziarnem zbóż, korą drzew, przechowywanymi w kopcach bulwami i korzeniami. Gdy w danym rejonie lub pomieszczeniu pojawi się masowo, wówczas powoduje znaczne straty.

Nornica ruda (Myodes glareolus) ? gatunek gryzonia z licznie reprezentowanej w Polsce rodziny nornikowatych .

nornicaNornica ruda (Myodes glareolus) jest to gatunek gryzonia z rodziny nornikowatych. Tułów jest długości ok 10 – 11 cm, a ogon osiąga do 5 cm. Licznie występuje w całej Polsce.
Nornica buduje system korytarzy, z wieloma wylotami tuż pod powierzchnią ziemi lub w gęstym runie. Sieć korytarzy może obejmować około 1600 m2. Można ją spotkać w prawie wszystkich typach lasów oraz śródpolnych i nadwodnych zaroślach, parkach, ogrodach i działkach. Najchętniej wybiera tereny wilgotne, porośnięte krzewami.
Prowadzi raczej nocny tryb życia, ale w ciągu dnia także wychodzi w poszukiwaniu pokarmu. Należy do gatunku osiadłego, podziemne korytarze z kryjówkami wykonuje w bezpośredniej bliskości pożywienia i kopców, często pod drzewami oraz leżącymi pniami drzew – dzięki temu ma możliwość szybkiego schronienia się w razie niebezpieczeństwa. Potrafi skakać i wspinać się po gałązkach drzewek owocowych, z których ogryza korę. Żywi się mieszanym pokarmem  ? wiosną i latem zjada larwy, owady, liście, zioła, nasiona, pąki drzew, korę, porosty, a czasem pokarm zwierzęcy. Natomiast jesienią i zimą żywi się nasionami, owocami, kłączami, nadziemnymi częściami roślin zielonych oraz bezkręgowcami. Przy małej ilości pożywienia żeruje na młodych drzewkach i krzewach, zostawiając po sobie obgryzione gałązki. Nornice wyjadają także rośliny cebulowe.

Insekty – Karaczany


karaczanyKaraczany przywędrowały do naszej strefy umiarkowanej z ciepłych rejonów świata wraz z transportowanymi towarami oraz w wyniku migracji ludzi. Karaczany upodobały sobie najbardziej duże aglomeracje, gdzie mają sprzyjające warunki do utrzymania się i rozwoju. Często zasiedlają nowoczesne budownictwa tak jak bloki mieszkalne, zaopatrzone w zsypy i windy, oraz inne pomieszczenia ogólnego użytku. Potrafią przemieszczać się poprzez sieć połączonych ze sobą kanałów i szybów z rurami wodno- kanalizacyjnymi. Lubią chować się w szczelinach, szparach czy wszelkich pęknięciach. Młodym karaczanom wystarczy szczelina o szerokości zaledwie 0,5 mm, dorosłe samce przecisną się przez szczelinę o szerokości 1,6 mm, zapłodnione samice potrzebują już szczeliny o szerokości 4,5 mm. Karaczany (nazywane też hełmcami) mają ciało owalne i silnie spłaszczone. Głowę z dużymi oczami i szczeciniaste, długie czułki. Najbardziej aktywne są nocą, w dzień przez większość czasu odpoczywają w swoich ulubionych miejscach.

W Polsce w otoczeniu człowieka występują najczęściej trzy gatunki karaczanów: karaczan prusak (Blattella germanica), przybyszka amerykańska (Periplaneta americana) – nazywany też karaluchem amerykańskim, oraz karaczan wschodni (Blatta orientalis), nazywany potocznie karaluchem.
Zagrożeniem związanych z występowaniem karaczanów jest możliwość przenoszenia przez nie wirusów i chorób, w tym chorób zakaźnych. Owady te żerując w kuchenkach oddziałowych, w magazynach szpitalnych czy na salach chorych, żywiąc się odpadami kuchennymi, czy źle zabezpieczonymi resztkami opatrunków, lub wydzieliną pacjentów mogą być biernymi wektorami infekcji.

Ludzie mogą się zarazić przez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami lub spożywając zanieczyszczoną żywność. Aby uchronić się przed tymi zagrożeniami z ich strony należy dbać by produkty były przechowywane w szczelnie zamkniętych naczyniach, a resztki żywności były usuwane. Tam gdzie te owady lubią się gromadzić najchętniej (szpary, szczeliny), miejsca te muszą być zabezpieczane.

Insekty – Komary


komarKomary należą do jednych z najbardziej dokuczliwych insektów, zwłaszcza w czasie ich największej aktywności od wiosny do jesieni. W Polsce stwierdzono 47 ich gatunków. Larwy owadów najczęściej rozwijają się w środowisku wodnym, w zbiornikach wokół siedzib ludzkich, w rozlewiskach i innych stałych, zamkniętych akwenach wodnych. Samice wolą odżywiać się krwią ludzi i zwierząt stałocieplnych, chociaż mogą tak jak samce karmić się nektarem kwiatów.
Najbardziej pospolity jest Komar brzęczący ( Culex pipens ), przebywa w pobliżu siedzib ludzkich, charakteryzuje go brunatny odwłok na wierzchu z białymi paskami, o długości 4- 6 mm. Od maja do jesieni występuje Doskwier pastwiskowy ( Aedimorphus vexans ).
A przez całe lato pojawia się w stajniach i innych zabudowaniach wiejskich – Widliszek malaryczny ( Anopheles maculipennis ). Widliszki uważane są, za potencjalnych przenosicieli wirusów mogących wywołać malarię.
Jednak tak naprawdę, poważne zagrożenie przeniesienia na człowieka niebezpiecznych wirusów, istnieje dopiero w warunkach masowego występowania komarów, lub w miejscu, gdzie istnieje duża zakaźność danym wirusem. W Europie problemem związanych z Widliszkami, była malaria lotniskowa. Istnieje przypuszczenie, że zarażone malarią Widliszki mogą być przetransportowywane samolotami z krajów tropikalnych. W Polsce nie ma takiego zagrożenia ze strony komarów. Ich ukąszenia są bolesne, ale mogą zakończyć się jedynie reakcją alergiczną, która może w skrajnym przypadku objawić się w postaci drętwienia kończyn, czy dreszczami.
Latem możemy zabezpieczyć szczelnie pomieszczenia przed komarami specjalną siatką, wykonaną z różnych materiałów poliestru, czy włókna szklanego, dostosowanej do wymiarów okien czy drzwi. Aby je odstraszyć wykorzystuje się też repelenty- specjalne środki zapachowe. Inną odmianą tego typu działań jest zastosowanie fumigatorów i elektrofumigatorów- urządzenia te uwalniają substancje zapachowe, które działają odstraszająco na owady. Elektrofumigatory działają w ten sposób, ze powodują porażenie układu nerwowego owadów.
Rozwiązaniem też są chemiczne środki owadobójcze. Należy pamiętać że owady chętnie gromadzą się blisko wszelkich zbiorników wodnych (to naturalne środowisko ich larw) i w ich otoczeniu lubią się gromadzić.

Insekty – Osy


osaOsy ( Vespula germanica ) podobnie jak mrówki należą do rzędu błonkówek. Często pojawiają się wokół siedzib ludzkich i postrzegane są jako owady niebezpieczne, ze względu na ich agresywność i możliwość bolesnego użądlenia. Konsekwencje takiego użądlenia- rozległość i postać objawów skórnych, zależą od wrażliwości osobniczej człowieka. Reakcja na jad owada może być miejscowa lub charakteryzować się objawami ogólnymi. Mogą one wystąpić po upływie kilku minut, kilku godzin, a nawet dłuższego czasu. Ich żądła są długie i pozbawione harpunowego zazębienia, co umożliwia im wielokrotne żądlenie, bez utraty narządu jadowego. Po wbiciu żądła jad spływa do ranki. Reakcje organizmu na jad mogą być różne, od piekącego bólu, opuchlizny i obrzęku użądlonego miejsca na ciele, po zaburzenia pracy serca, trudności w oddychaniu, aż do wystąpienia reakcji wstrząsowej.
Osy są podobnie jak mrówki owadami żyjącymi społecznie, w gnieździe panuje ścisły podział ról. Mogą budować gniazda, w których może zamieszkać i do kilku tysięcy owadów.
Zdarza się dość często, że budują je w budynkach gdzie przebywają ludzie, stwarzając niebezpieczeństwo. Łatwo je rozdrażnić, mogą agresywnie zareagować na gwałtowne ruchy ludzi czy zwierząt, silne zapachy kosmetyków, perfum, na bardzo ciemne lub jaskrawe kolory. Gdy ich gniazdo jest zagrożone lub niszczone mogą zaatakować całym rojem.
Ponieważ osy żerują na padlinie i siadają na odchodach mogą przenosić drobnoustroje chorobotwórcze.
Przede wszystkim należy zapobiegać zakładania przez osy gniazd w budynkach mieszkalnych, niszcząc zauważone pierwsze zaczątki gniazd (zaczynają szukać sobie miejsc do osiedlania z początkiem wiosny). Wszystkie otwory w budynkach, którymi osy mogą się przedostać, muszą być zabezpieczone. Ważne jest by nie lekceważyć pojedynczych osobników, zwłaszcza szerszeni. Należy je niszczyć nim zdążą założyć kolonię.

Insekty – Muchy


Muchy są jednymi z owadów, które występują najczęściej w otoczeniu człowieka. W pobliżu siedzib ludzkich występują najczęściej: mucha domowa ( Musca domestica ), mucha jesienna ( Fannia canicularis ), mucha plujka ( Calliphora vomitoria ), mucha zielona ( Lucilla sericata ), ścierwica ( Sarcophaga carnaria ), oraz muszki owocowe (Drosophila spp).

Są to owady przeciętnie o długości 7 – 8 mm, przy czym występują tez gatunki osiągające do 16mm, jak w przypadku ścierwicy. Są owadami bardzo ruchliwymi, rozmnażają się szybko, zwłaszcza w sprzyjających warunkach (jedna mucha może złożyć do tysiąca jaj, z których po 24 – 48 godzinach wylegają się larwy). mogą w krótkim czasie powtórnie opanować miejsca, w których zostały wytępione. Miejscami gdzie najchętniej się gromadzą, są pomieszczenia gospodarcze i hodowlane, miejsca w pobliżu śmietników i niezabezpieczonych resztek pokarmowych. Atrakcyjne są dla nich także pot i wydzieliny z rany.

Ich szkodliwość jest duża. Ponieważ siadają chętnie na odpadkach ludzkich i zwierzęcych, powodują przenoszenie bakterii na produkty żywnościowe. A tym samym przyczyniając się do wywoływania różnych chorób jak salmonelloza, czy czerwonka, oraz wywoływania zatruć pokarmowych. Przyczyniają się też do powstawania schorzeń grzybiczych i pasożytniczych. Aby zapobiegać tego typu przypadkom, należy przede wszystkim przestrzegać higieny -w pomieszczeniach mieszkalnych i gospodarczych.

W gospodarstwach wiejskich, należy zwłaszcza zwracać uwagę na stan śmietników i gnojowników. W tych miejscach gromadzi się najwięcej much, dlatego należy dbać o częste opróżnianie pojemników na śmieci, pamiętając także by były stale przykryte. Oraz o częstej zmianie ściółki dla zwierząt.

Insekty – Pluskwy


pluskwaPluskwa domowa ( Cimex lectularius ) jest kolejnym insektem, który chętnie zagnieżdża się się w środowisku życia ludzi. Ulubione miejsca tych owadów są najczęściej w pobliżu miejsc spania, w materacach łóżek, w jego drewnianych i metalowych elementach, za meblami, pod tapetami, za obrazami, w szparach ścian i podłóg.
Rozprzestrzeniają się głównie dzięki ludziom, przenoszone ze sprzętami, przedmiotami stasowanymi do sprzątania, bielizną pościelową, ubraniami, lub rzeczami osobistymi z miejsca w którym się zagnieździły.

Owad ten ma zazwyczaj osiąga długość ok. 5 mm . Ma ciemnobrązowe, spłaszczone ciało, wyraźnie zwężające się ku przodowi. Na głowie znajduje się para cienkich czułków, a po stronie brzusznej kłujka. Służy ona do nakłuwania skóry i wysysania krwi. Gdyż zarówno samce i samice odżywiają się krwią. Głównie ludzi, choć czasem i innych ssaków.

I na tym polega ich największa szkodliwość. Pluskwy traktują ludzi jak żywicieli, Ukłucia pluskiew nie są początkowo bolesne, bo w czasie ssania wpuszczają do ranki znieczulającą substancję. Ale po pewnym czasie może pojawić się uczucie swędzenia i pieczenia. Ataki owada mogą się też objawić na skórze w postaci białawych pęcherzyków otoczonych zaczerwieniem.

Aby uchronić się przed obecnością tych owadów w domu należy systematycznie przeglądać miejsca gdzie mogą mieć swoje kryjówki. Szczególnie duże populacje pluskiew występują tam, gdzie warunki sanitarne mieszkań są złe, dlatego utrzymanie czystości pomieszczeń to podstawowa zasada, co utrudni bytność tym owadów w naszym mieszkaniu. Należy także zabezpieczyć i pousuwać wszelkie dziury i szczeliny w ścianach, by owady nie mogły się nimi przedostać.

Insekty – Mrówki faraona


mrowka-faraonaMrówka faraona( Monomorium pharaonis )
Gatunek ten prawdopodobnie przedostał się do Europy z Indii 100 lat temu. Ponieważ jest ciepłolubny zamieszkuje dziś bloki mieszkalne z centralnym ogrzewaniem. Odżywia się resztkami pokarmów ludzkich i produktami spożywczymi, zanieczyszczając je.
Mrówka faraona  ma długość zaledwie 2mm, samice występują w barwie żółtej, samce zaś czarnej. Poza lokalami mieszkalnymi mogą występować w obiektach użyteczności publicznej- szpitalach, piekarniach, restauracjach, zakładach przetwórstwa spożywczego, hotelach. Zdarza się, że atakują ludzi, a ich bolesne ukąszenia pokrywają się bąblami.

Poważne zagrożenia epidemiologiczne stanowią w szpitalach. Przenosząc drobnoustroje mogą spowodować zakażenie sterylnej bielizny czy narzędzi i instrumentów medycznych. Mogą dostawać się pod opatrunki gipsowe i żerować na brzegu rany, bądź atakować ludzi z ropniakami, albo chorobami skórnymi. Szczególnie niebezpieczne jest ich gnieżdżenie się w pokojach do dializy, na oddziałach intensywnej opieki medycznej, na oddziałach chirurgicznych, w salach operacyjnych, sterylizatorniach i prosektoriach.

Mrówki faraona są bardzo trudne w wytępieniu. Dlatego aby zapobiec ich rozprzestrzenianiu się i utrudnić zasiedlanie siedzib ludzkich, należy zadbać o szczelność pomieszczeń, zwłaszcza przy listwach podłogowych i w miejscach przy rurach kanalizacyjnych i grzewczych. W pomieszczeniach kuchennych należy usuwać wszelkie resztki jedzenia, by uniemożliwić owadom żerowanie na nich.